Posłuchaj ekspertów

Bez cienia przesady można powiedzieć.

Bez cienia przesady można powiedzieć, że każdy człowiek pragnie dobrego, serdecznego związku dającego poczucie bliskości i bezpieczeństwa. Czym zatem w istocie jest decyzja o złączeniu swoich losów w trwały, kochający małżeński związek?
Wydaje się, że na początku, to wszystko jest przede wszystkim marzeniem. Marzeniem o pokonaniu samotności. Marzeniem o byciu kochanym. Marzeniem o tym, aby obdarzać miłością i przebywać w bliskości osoby, którą się kocha. Żeby moc się o nią troszczyć i towarzyszyć jej na wszystkich prostych i wyboistych ścieżkach jej życia. Marzeniem o wspólnym rozwoju, wzajemnym wspieraniu się na tej drodze, a także o wyzwoleniu - poprzez czułą i akceptującą obecność kochanego człowieka - najlepszych predyspozycji i optymalnych możliwości każdej ze stron.

Johann Wolfgang Goete zauważył słusznie, iż "Marzenia nasze są przeczuciem naszych możliwości, świadectwem tego, co już właściwie posiadamy". Tak więc każdy z nas posiada wszystko, co jest mu potrzebne. A drugi człowiek - żona, mąż - ma niepowtarzalną szansę dowartościowania nas swoją miłością, aby te możliwości i szanse uzyskały realny wymiar.

Czy jest to możliwe? Owszem. Jeżeli rezygnuje się w małżeństwie (podobnie, jak w każdym innym związku) z postawy "mieć" na korzyść postawy "być". W odniesieniu do miłości będzie to oznaczało, że świadomie decydujemy się na przeżywanie miłości, a starannie powstrzymujemy od jej uprawiania. Sposób pojmowania uczuć określany przez te dwa terminy jest jakościowo odmienny.
Uprawianie miłości oznacza, że nastawienie wobec siebie partnerów ma charakter egoistyczny. Każde z nich domaga się uwzględnienia własnych potrzeb w większym stopniu, niż jest gotowe respektować potrzeby drugiego. W takim związku kobieta i mężczyzna świadczą sobie po prostu różnego typu usługi i można przewidywać, że wycofanie się którejś ze stron z tak - nazwijmy to - usługowo traktowanej wspólnoty jest równoznaczne z rozpadem ich więzi.

W przeżywaniu miłości na plan pierwszy wysuwa się postrzeganie partnera nie jako swojej własności, ale jako odrębnej istoty, której dobro jest równie ważne, a niekiedy ważniejsze niż moje własne. Również seksualność nie jest zawężona wyłącznie do współżycia fizycznego, lecz obejmuje upodobanie całej kochanej osoby, przejawiając się we wzajemnej czułości, kierowanej ku drugiemu uwadze, w traktowaniu partnera jako niezależnej, godnej szacunku osoby. Nie ma tu zatem miejsca na zachowania odwetowe, ponieważ nawet nie zawsze zadawalająca teraźniejszość jest postrzegana w perspektywie jako jeden z etapów przekształcenia jej w pozytywnym kierunku.

Charakterystycznym rysem takiego stosunku wobec drugiego jest dążenie do jak najlepszego zrozumienia motywów jego zachowań: akcentowania, że jest się przy nim także wówczas, gdy nie wszystko co robi uważa się za właściwe. Otwarcie wyrażając swoją dezaprobatę, a nawet w uzasadnionych przypadkach stanowcze veto, niezmiennie darzy się go uczuciem i szacunkiem. Oznacza to: nie lubię i nie życzę sobie konkretnego zachowania, ale nie zmienia to faktu, że akceptuję cię jako człowieka. A zatem osobę godną szacunku, wartościową, obdarzoną predyspozycjami do rozeznania, co jest, a co nie jest dla ciebie ( i nas) dobre i właściwe.

W tym kontekście możemy mówić o podstawowych składnikach konstytuujących fenomen miłości. Będą to takie elementy, jak troska, której celem jest twórczy rozwój kochanego człowieka; dalej - odpowiedzialność, która w równej mierze dotyczy obu stron lub tez jest szczególnym rodzajem troski jednej z nich o zaspokojenie potrzeb psychicznych drugiej. Następnie szacunek rozumiany jako akceptacja drugiej osoby taką, jaką jest w istocie i - co więcej - doceniania jej jedyności i niepowtarzalności. Ostatnim, lecz równoważnym elementem jest poznanie, czyli wniknięcie w całą sferę intymności każdego z partnerów wraz z jej odrębnością i specyfiką. O tak przeżywanej miłości, Erich Fromm mówi, iż jest formą zaangażowania się całej osoby kochającej wobec osoby kochanej. Jest dojrzałym towarzyszeniem jej na drodze własnego rozwoju, bez ograniczania tego procesu swoją ingerencją, lecz z przyzwoleniem na jej własną specyfikę, zgodnie z jej indywidualnymi możliwościami.
Powiedzmy wreszcie, że tylko w takim układzie kobieta i mężczyzna mają szansę urzeczywistnić marzenie o mocnym, spajającym "na zawsze" związku, skłaniając każde z nich do świadomego ograniczenia egoistycznej części swojego JA, na rzecz bliskości wyrażającej się poprzez MY.

Zuzanna Celmer